Copyright 2009 by Digital Secure Co. All Rights Reserved. http://www.asreertebat.com/ آخرین اخبار آی تی ایران و جهان 5 ميثم قاسمي Ghasemi@ictnews.ir <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>سرويس گزارش-</b> سال 88 با واگذاري سهام شرکت مخابرات ايران، اعطاي پروانه‌هاي وايمکس و تعيين تکليف احتمالي پروانه اپراتور سوم تلفن‌همراه، در ظاهر سالي به کام بخش خصوصي در صنعت ارتباطات و فناوري اطلاعات ايران بود؛ اما اين تنها شکل ظاهري ماجرا بود و به قول شاعر: "صورتي در زير دارد آنچه در بالاستي".</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">عزم جدي شرکت مخابرات ايران براي واگذاري اينترنت پرسرعت در تهران، خيلي زود اعتراض شرکت‌هاي بخش خصوصي را برانگيخت. شايد از همين‌جا بود که دوباره نگاه‌ها به سوي شرکت‌هاي بزرگي که در سال‌هاي اخير ايجاد شده‌اند يا سهام آن‌ها واگذار شده، جلب شد. شرکت‌هايي که براساس قانون تجارت فعاليت مي‌کنند و خود ادعاي خصوصي بودن دارند، اما با اندکي جست‌وجو مي‌توان فهميد همه يا بخش بيشتر سهام آن‌ها متعلق به بخش خصوصي نيست.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">واگذاري سهام شرکت مخابرات ايران واژه بخش عمومي را بيشتر از گذشته به ادبيات ICT ايران وارد کرد. بخشي که براساس قوانين موجود، دولتي نيست؛ اما به بدنه حاکميت متصل است. شايد اين خلط مبحث از ترجمه لغات انگليسي ناشي شده باشد. در زبان انگليسي دو واژه state و government معاني شبيه يکديگر دارند، اما در اصل منظور از اولي حاکميت است و مراد دومي، قوه مجريه يا همان دولت. در زبان فارسي در اغلب موارد واژه‌اي که مردم از دولت در ذهنشان نقش مي‌بندد، با حاکميت مساوي است و همين‌جا سرچشمه اختلاف نظرهاست. منظور دولت ايران از "خصوصي" بيشتر مساوي غير دولتي است. در صورتي‌که فعالان بخش خصوصي، انتظار داشتند دولت اين واژه را به صورت همزمان "غير دولتي و غير حاکميتي" معني کند.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">با نگاهي به شرکت‌هاي بزرگ ICT ايران که اکنون انحصار اين صنعت را در اختيار دارند، مي‌توان نتيجه گرفت عملا شرکتي خصوصي در بخش اصلي فناوري اطلاعات و ارتباطات ايران فعال نيست و هرچه هستند، شبه دولتي يا عمومي (حاکميتي) هستند.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>شرکت مخابرات ايران</b></p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">بي‌شک بزرگ‌ترين شرکت فعال در زمينه ICT ايران، شرکت مخابرات ايران است که در سال جاري کار واگذاري سهام آن به پايان رسيد و اکنون غير دولتي محسوب مي‌شود. براساس قانون، 5 درصد از سهام اين شرکت در سال 78 وارد بازار بورس اوراق بهادار شد. 5 درصد ديگر نيز به صورت سهام ترجيحي در اختيار کارکنان اين شرکت معظم قرار گرفت. همچنين 20 درصد از سهام مخابرات به صورت سهام عدالت به واجدين شرايط واگذار شد و 20 درصد نيز در اختيار دولت، باقي ماند. تا اين‌جاي کار، موضوع چندان حساسيت برانگيز نبود- هرچند ابهاماتي درخصوص نحوه مديرت سهام عدالت و ترکيب خريداران سهام مخابرات در بورس وجود دارد- اما ماجرا از زماني آغاز شد که پس از يک مزايده جنجالي، 50 درصد به اضافه يک سهم شرکت مخابرات ايران به کنسرسيوم توسعه اعتماد مبين واگذار شد. جدا از روند اجرايي اين مزايده، از همان آغاز درخصوص ماهيت اين کنسرسيوم برنده سوالات فراواني وجود داشت که هيچ‌گاه حل نشد و حتي گزارش کميسيون ويژه اصل 44 مجلس شوراي اسلامي نيز راه‌حلي براي برطرف شدن مشکل ارايه نکرد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">کنسرسيوم توسعه اعتماد مبين، اکنون از چهار سهامدار تشکيل شده است:</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>1 -</b> توسعه اعتماد: شركت توسعه اعتماد در تاريخ 11 مرداد سال 83 به‌صورت شركت سهامي عام تاسيس شده و هم‌اكنون سرمايه ثبتي شركت مبلغ 40 ميليارد ريال است كه به 40 ميليون سهم يك هزار ريال با نام تقسيم شده است. اما براساس آن‌چه در روزنامه رسمي کشور آمده، اين شرکت در اصل به بنياد تعاون سپاه پاسداران انقلاب اسلامي تعلق دارد. اين موضوع در گزارش رسمي کميسيون اصل 44 مجلس نيز مورد اشاره قرار گرفت. توسعه اعتماد هم‌اکنون 41 درصد از سهام کنسرسيوم توسعه اعتماد مبين را در اختيار دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>2 -</b> گسترش الكترونيك مبين ايران: شامل گروه شركت گسترش الكترونيك مبين ايران و شركت‌هاي فرعي است كه به صورت شركت سهامي خاص طي ثبت شركت‌ها به ثبت رسيده و صددرصد متعلق به گروه توسعه اقتصادي تدبير است. اين شرکت به ستاد اجرايي فرمان امام تعلق داشته و هم‌اکنون 41 درصد سهام کنسرسيوم توسعه اعتماد مبين را در اختيار دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>3 -</b> بانک سينا: در سال 64 بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي (بعدها واژه جانبازان از نام آن حذف شد) موسسه مالي و اعتباري بنياد را تاسيس کرد. در سال 86 اين بنياد مالي به بنياد سينا تغيير نام داد و در سال 87 با مجوز بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران تبديل به بانک شد. بخشي از سهام اين بانک هم‌اکنون در بازار بورس عرضه شده، اما بخش اصلي سهام آن همچنان متعلق به بنياد مستضعفان است. اين بانک 10 درصد سهام کنسرسيوم مالک شرکت مخابرات ايران را در اختيار دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>4 -</b> شهريار مهستان: شركت شهريار مهستان نيز آخرين عضو كنسرسيوم توسعه اعتماد مبين با نسبت سهم 8 درصد است كه در تاريخ 17 ارديبهشت 85 به صورت شركت سهامي عام در قالب يك شركت هلدينگ تاسيس شد. اين شرکت نيز متعلق به بنياد تعاون سپاه است.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">بدين ترتيب مشاهده مي‌شود که بخش عمده سهام شرکت مخابرات ايران در اختيار بخش حاکميتي است (70 درصد) و بخش خصوصي در بالاترين حالت تنها 30 درصد سهام اين شرکت را در اختيار دارد که به دليل تعداد بالاي سهامداران اين بخش و خرد شدن سهام، امکان اعمال مديريت از سوي آنان وجود ندارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">شرکت مخابرات که انحصار تلفن ثابت و شبکه کابل مسي را در اختيار دارد، اين روزها کار واگذاري اينترنت پرسرعت به شهروندان تهراني را آغاز کرده و اتفاقا اين کار را از همان مناطقي شروع کرده که در سال‌هاي گذشته شرکت‌هاي PAP بيشترين مشکل را با مخابرات براي دريافت تجهيزات لازم داشتند. بدين ترتيب شرکت‌هاي بخش خصوصي اينترنت اين روزها نگرانند در صورت ادامه روند کنوني در سال‌هاي نه چندان دور، مجبور به ترک ميدان شوند.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>ايرانسل</b></p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">در ششم آذر ماه 1384، مجوز اپراتوري دوم تلفن‌همراه ايران توسط سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي به شرکت ايرانسل اعطا شد تا پس از کش و قوس‌هاي فراوان، داستان اپراتور دوم تمام شده باشد. اين اپراتور در روزگاري متولد شد که شرکت مخابرات ايران و شرکت ارتباطات سيار ايران دولتي بودند و بدين ترتيب ايرانسل اولين اپراتور غير دولتي تلفن‌همراه ايران شد. اما در واقع اين اپراتور نيز از سوي دولت هدايت مي‌شود.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">49 درصد از سهام ايرانسل متعلق به شرکت MTN آفريقاي جنوبي است و 51 درصد آن به شرکت گسترش الکترونيک ايران اختصاص دارد. سهامداران شرکت گسترش الکترونيک ايران، صنايع مخابرات صاايران و بنياد مستضعفان انقلاب اسلامي هستند. صددرصد سهام صاايران به وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح تعلق دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">هنگام برگزاري مزايده اپراتور دوم، اعلام شد 20درصد از سهام آن به صورت اماني در اختيار بانک ملي ايران قرار مي‌گيرد تا پس از دو سال در بورس عرضه شود، اما به دنبال فعل و انفعالاتي که در جريان حذف شريک خارجي اين اپراتور (ترک‌سل) رخ داد، آن 20 درصد نيز به صورت مساوي در اختيار صاايران و بنياد مستضعفان قرار گرفت و موضوع ورود به بورس اين شرکت نيز در هاله‌اي از ابهام قرار دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">ايرانسل در روزهاي پاياني سال گذشته پروانه ارايه خدمات وايمکس را در 6 استان ايران دريافت کرد تا علاوه بر حوزه تلفن‌همراه در زمينه اينترنت، VoIP و تلفن ثابت نيز فعال شود که هم‌اکنون خدمات اينترنتي خود را در 7 شهر ايران آغاز کرده است.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>اپراتور سوم</b></p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">موضوع اپراتور سوم تلفن‌همراه ايران، به سرنوشتي شبيه اپراتور دوم دچار شد و هنوز به صورت رسمي اعلام نشده است که کدام شرکت، سيم‌کارت‌هاي نسل 3 تلفن‌همراه را در ايران عرضه مي‌کند، اما کنسرسيوم تامين تله‌کام که سال گذشته به عنوان برنده مزايده اعلام شد، اکنون عنوان مي‌کند با دولت بر سر راه‌اندازي اين اپراتور به توافق رسيده و حتي سرگرم تقسيم سهام اپراتور سوم است.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">براساس آن‌چه که در روزها و هفته‌هاي گذشته به‌صورت رسمي و غير رسمي بيان شده است، اپراتور سوم تلفن‌همراه را سه شرکت ايراني اداره خواهند کرد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>1 - تامين تله</b><b>‌</b><b>کام:</b> شركت ارتباطات تامين شمس نوين (تامين تله‌كام) در سال 1386 با سرمايه‌گذاري شركت شمص تامين در حوزه فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات تاسيس شد. اين شرکت به شرکت سرمايه‌گذاري سازمان تامين اجتماعي ايران (شستا) تعلق دارد و سال گذشته به همراه اتصالات امارات متحده عربي توانست برنده مزايده اپراتور دوم تلفن‌همراه شود که بعدها اتصالات از جريان کار حذف شد. تامين تله‌کام قرار است 60 درصد سهام اپراتور سوم را در اختيار داشته باشد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>2 - ايدرو:</b> سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران (ايدرو) که به طور کامل وابسته به وزارت صنايع و معادن است، اخيرا اعلام کرده براساس توافق با تامين تله‌کام، 20 درصد سهام اپراتور سوم را تصاحب خواهد کرد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>3 - الکترونيک مبين ايران:</b> اين شرکت نيز که شرح آن در بالا رفت، قرار است 20 درصد ديگر از سهام اپراتور سوم را در اختيار داشته باشد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">اپراتور سوم تلفن‌همراه ايران مجوز ارايه خدمات نسل 3 تلفن‌همراه را خواهد داشت و از امتياز دو سال انحصار در عرضه اين خدمات بهره خواهد برد. اين اپراتور مي‌تواند 17 ميليون مشترک داشته باشد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>کوچک</b><b>‌</b><b>ترها</b></p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">در زمينه تلفن‌همراه ايران سه شرکت ديگر نيز حضور دارند که در مجموع يک ميليون مشترک دارند. اپراتور کيش که تنها در همين جزيره فعال است، به سازمان منطقه آزاد کيش که يک سازمان دولتي است تعلق دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">شركت مشاركتي مخابرات سيار اصفهان (اسپادان) تنها در شهر اصفهان سيم‌کارت‌هاي اعتباري عرضه مي‌کند و سهام آن به شركت مخابرات استان اصفهان و شركت صنايع مخابراتي راه دور ايران و شركت TM International مالزي تعلق دارد. مديران عامل اين شرکت تاکنون همواره از سوي شرکت مخابرات ايران منصوب شده‌اند.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">تاليا نيز نام شبکه تلفن‌همراه اعتباري ايران است که شرکت تعاوني اسلامي مجتمع صنعتي رفسنجان بر شرکت خود گذاشته است. اين شرکت پيمانکار شرکت مخابرات ايران است و اپراتوري مستقل محسوب نمي‌شود.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>مبين</b><b>‌</b><b>نت</b></p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">مبين‌نت شرکتي است که اسفند ماه سال گذشته توانست پروانه ارايه خدمات وايمکس را در 30 استان ايران به‌دست آورد و گرچه هنوز ارايه خدمات خود را آغاز نکرده‌، اما مي‌تواند در کوتاه زماني به غول اينترنتي ايران تبديل شود. براساس پروانه وايمکس، دارندگان پروانه مي‌توانند تلفن ثابت نيز به مشتريان خود عرضه کنند. اما نکته مهم‌تر ترکيب سهامداران مبين‌نت است. اين شرکت نيز به سه شرکت تعلق دارد:</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>1 -</b> الکترونيک مبين ايران: اين شرکت که شرح آن در بالا رفت، 60 درصد سهام مبين‌نت را در اختيار دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>2 -</b> بنياد تعاون ناجا: اين بنياد همان‌طور که از نامش پيدا است، به نيروي انتظامي تعلق دارد و از ابتدا در کنسرسيوم مبين‌نت نبود، اما اکنون 20 درصد سهام آن را تصاحب کرده است.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>3 - </b>پايا سيستم: اين مجتمع در سال 1370 آغاز به کار کرد، نامي شناخته شده در زمينه الکترونيکي و کامپيوتر است. محصولات اين شرکت بيشتر UPS و رک‌هاي مخابراتي هستند. پايا سيستم از همان ابتدا 20 درصد سهام مبين‌نت را در اختيار داشت.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>داتک</b></p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">هفته گذشته سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي بدون اعلام جزييات، خبر داد شرکت داتک به عنوان سومين اپراتور وايمکس استان تهران انتخاب شده است. اين شرکت پيش از اين يکي از شرکت‌هاي PAP بود.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">گروه شركت‌هاي داتك از سال 71 تحت عنوان شرکتي به همين نام کار خود را آغاز کرد و در سال 80 با مشارکت شرکت سرمايه‌گذاري پتروشيمي، شرکت‌هاي ديگري تاسيس کرد و به صورت گروه داتک درآمد. گروه داتک به طور کامل متعلق به شستا است. اين گروه علاوه بر مجوز وايمکسي گفته مي شود به‌دليل پرداخت حق پروانه براي او صادر خواهد شد، مجوز PAP، VoIP، ISDP و ISP را نيز دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl"><b>برادرخواندگي</b></p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">جدا از صاحبان شرکت‌هاي بزرگي که در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات ايران فعال هستند، نکات ديگري درخصوص مديريت آن‌ها و فعاليت‌هايشان وجود دارد که توجه به آن‌ها مي‌تواند فضا اين حوزه تخصصي را شفاف‌تر کند.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">براساس آن‌چه که در سايت اينترنتي شستا آمده، رييس هيات مديره شرکت داتک، سيدجهانگير آقازاده است که زماني مديرعامل کنسرسيوم تامين تله‌کام بود.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">همچنين در همان سايت، رييس هيات مديره تامين تله‌کام مظفر پوررنجبر اعلام شده که هم‌اکنون مديرعامل کنسرسيوم توسعه اعتماد مبين و عضو هيات مديره شرکت ارتباطات سيار ايران است. او زماني عضو هيات مديره ايرانسل نيز بود. اگر تامين تله‌کام بتواند امتياز اپراتور سوم تلفن‌همراه ايران را به‌دست آورد، پوررنجبر در هيات مديره دو اپراتور ايران حضور دارد.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">از سوي ديگر براساس قانون، يک شرکت نمي‌تواند به‌طور همزمان سهم عمده دو يا چند اپراتور را در اختيار داشته باشد. از آن‌جا که مبين ايران اکنون يکي از سهامداران اپراتور اول (مخابرات) محسوب مي‌شود، مشخص نيست چگونه مي‌خواهد بخشي از سهام اپراتور سوم را نيز تصاحب کند.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">از سوي ديگر نگاهي به نام دارندگان پروانه وايمکس نشان مي‌دهد هر کدام از اپراتورهاي تلفن‌همراه ايران به نوعي يک مجوز وايمکس نيز در اختيار دارند. در اين ميان ايرانسل به صورت مشخص اين مجوز را دريافت کرده است. شرکت مخابرات ايران از طريق مبين‌نت اين امتياز را دارد (الکترونيک مبين ايران سهامدار عمده هر دو شرکت است) و تامين تله‌کام به عنوان اپراتور سوم، داتک را در کنار خود مي‌بيند که هر دو متلعق به شستا هستند.</p> <p style="text-align: justify; margin: 0in 0in 10pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl" dir="rtl">با توجه به آنچه در اين گزارش گفته شد و تصويري که در ميانه صفحه مشاهده مي‌شود، از نظر مديريتي سهم هر کدام از بخش‌هاي اقتصاد ايران از پنج شرکتي که امتيازهاي مهمي در ICT ايران دارند، در جدول زير ديده مي‌شود. توضيح اين‌که سهم بخش خصوصي ايراني از اپراتور دوم صفر است.</p> http://www.asreertebat.com/1388/12/15/AsreErtebat_weekly/349/Page/6/?NewsID=6258 2010-03-07T07:54:26Z