داستان مزايده اپراتور سوم تلفن همراه ايران سرانجام به خط آغاز رسيد

4 سال و 3 ماه و 2هفته

میثم قاسمی
Ghasemi@ictnews.ir

سرويس گزارش- باز هم مانند هميشه در ايران، همه چيز از شايعه آغاز شد. حرف‌ها در گوشي پچ پچ شدند و شانه‌هايي به نشانه اندکي تعجب و بي‌اطلاعي بالا رفتتند. اما يک روز بعد همه چيز تاييد شد و کار به آخر رسيد. حالا اجازه داريم با قطعيت بگوييم که اپراتور سوم تلفن همراه ايران به سازمان تامين اجتماعي رسيده است. لبخند صادق محصولي- وزير رفاه و تامين اجتماعي- پس از پشت سر گذاشتن روزهاي نامرادي- هنگامي‌که پروانه اپراتور سوم به مديرعامل شرکت تامين تله‌کام اعطا يا اهدا مي‌شد- نقطه پاياني بود بر يک رمان قطور. رماني که در فصل‌هاي گوناگون خود شخصيت‌هاي مختلفي داشت و کساني آن را به پايان رساندند که آغازگرش نبودند.

اين داستان اسطوره ندارد

داستان اپراتور سوم، از سريال‌هاي نرگس و جومونگ هم کشدارتر شد. 23 دي ماه سال 87 و زماني‌که پس چند هفته پنهان‌کاري و منع رسانه‌ها از سخن گفتن درخصوص برنده مزايده اپراتور سوم تلفن همراه ايران، سرانجام کنسرسيوم تامين اتصالات به‌عنوان پيروز ميدان اعلام شد، محمد سليماني وعده داد تا ارديبهشت سال 88 سيم کارت‌هاي اين اپراتور به بازار مي‌آيد و البته بعدتر اصلاح کرد در اين زمان، اپراتور کار خود را آغاز خواهد کرد. سليماني هيچ‌گاه تصور نمي‌کرد داستان اپراتور دوم تکرار شود. او زماني به وزارت رسيد که دوستانش در مجلس هفتم، قطار مزايده اپراتور دوم را از ريل خارج کرده بودند و موضوع فناوري اطلاعات ايران به فناوري‌هاي حساس ديگري پيوند خورده بود. سليماني بعدها ادعا کرد اگر وزير نمي‌شد، داستان اپراتور دوم به انتها نمي‌رسيد و تنها او بوده که از پس اين مشکل برآمده است. اما گذشت زمان نشان داد اين استاد دانشگاه، ابرمرد فناوري اطلاعات و ارتباطات ايران نيست و مولفه‌هاي بسياري بر انتخاب يک اپراتور تاثير مي‌گذارند.

پيروزي تامين اتصالات در رقابت نه‌چندان جذاب اپراتور سوم، البته از همان آغاز مخالفاني داشت. کساني‌که از مواضع ضد ايراني امارات متحده عربي در رابطه با نام خليج فارس و سه جزيره ايراني آن ناخشنود بودند، بارها اعلام کردند نبايد امتياز اپراتور تلفن همراه ايران به يک شرکت اماراتي داده شود. اين افراد پيشنهاد کردند اپراتور سوم، خليج فارس، نام‌گذاري شود. اما در نهايت توان مخالفان به حدي نبود که بتوانند در برابر عزم دولت بايستند.

ابرهاي تيره در بهار

ماه عسل همان‌گونه که از نامش پيداست، حداکثر يک ماه ادامه دارد و براي اپراتور سوم نيز چنين بود و حتي شايد کم‌تر. طرف ايراني برنده مزايده يعني تامين تله‌کام، به شرکت سرمايه‌گذاري سازمان تامين اجتماعي (شستا) تعلق دارد. شستا خود از جمله هلدينگ‌هاي متمول ايراني شمرده مي‌شود که در بسياري از حوزه‌ها حضوري جدي دارد. با اعلام نام تامين تله‌کام به‌عنوان برنده مزايده اپراتور سوم، موضوع مديريت بر شستا از هميشه مهم‌تر شد. چند نفري پيشنهاد شدند و نام‌شان بر سر زبان‌ها افتاد تا سرانجام، نوبت به مهرداد بذرپاش- مديرعامل جوان آن زمان سايپا- رسيد. بذرپاش که گويا اولين گزينه محمود احمدي‌نژاد براي هر پستي است، حتي حکم مديريت شستا را به نام خود نيز ديد، اما چند ساعت مانده به برگزاري مراسم توديع، همه چيز کنسل شد و جوان اول احمدي‌نژاد در سايپا ماند تا چند ماه بعد با اشک به سازمان ملي جوانان برود.

مشخص نبودن مديرعامل شستا و اين‌که سرانجام چه کسي حرف نهايي را در اين شرکت مي‌زند، سرانجام باعث شد مهلت پرداخت حق پروانه اپراتور سوم به پايان برسد. در اين ميان اختلاف نظر شديد مديران اتصالات و مديران تامين اجتماعي حتي با وساطت شخص وزير ارتباطات وقت نيز کاهش نيافت و در نهايت 20 ارديبهشت 88، محمد سليماني اعلام کرد کنسرسيوم تامين اتصالات از مزايده کنار گذاشته شده است.

رقابت يک نفره

شايد هنگامی که سليماني نگاه لطف خود را از سر تامين تله‌کام بر مي‌داشت، گمان مي‌کرد کنسرسيوم‌هاي ديگري که در مزايده شرکت کرده بودند، حاضر به پرداخت رقم حق پروانه عجيب و غريب تامين اتصالات مي‌شوند و يا حداقل مي‌توان با آن‌ها به توافق رسيد، اما گذشت زمان نشان داد اين تصور نادرست بوده است و کسي حاضر نشد به جناب وزير کمک کند.

چند ماه بعد سليماني عطاي وزارت را به لقايش بخشيد و به دانشگاه بازگشت و رضا تقي‌پور از سازمان فضايي به طبقه 12 ساختمان وزارت ارتباطات و فناوري اطاعات رفت و از همان ابتداي ورود، قول داد موضوع اپراتور سوم را به سرعت حل کند.

البته زماني‌که او براي پايان اين داستان بر زبان مي‌آورد، پايان سال 88 بود؛ اما با نزديک شدن به روزهاي پاياني سال، تقي‌پور در گفت و گويي با عصر ارتباط، وعده داد تا دو ماه ديگر موضوع را فيصله مي‌دهد که چنين نيز کرد و همان‌گون که تامين تله‌کام بارها اعلام کرده بود، پروانه اپراتور سوم تلفن همراه ايران به اين شرکت واگذار شد.

در اين فاصله زماني، محمود خسروي از سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي به شرکت ارتباطات زيرساخت رفت تا تنها پروانه‌اي که در طول دوران رياستش بر رگولاتوري اعطا کرده است، پروانه وايمکس باشد و محمد کرم‌پور در اولين روزهاي کاري خود، پروانه نوشته شده توسط خسروي را اعطا کند. اتفاقي که براي مسعود داوري‌نژاد و معصوم فرديس نيز رخ داد.

جزييات نامعلوم

زماني‌که براي اولين بار تامين تله‌کام به همراه اتصالات، برنده مزايده اعلام شد، حق پروانه 300ميليون يورو بود و اپراتور سوم مي‌توانست در مدت 15 سال تا 17 ميليون مشترک جذب کند که 7 ميليون براي مکالمه و 11 ميليون براي ديتا بود. اما اکنون ذبيح ا... فيض آبادي ثاني- مديرعامل تامين تلکام- گفته است: شرايط جديدي براي پروانه فعاليت اپراتور سوم صادر شده که اين شرايط کاملا با شرايط مزايده اين پروژه متفاوت است و جزييات آن بايد از سوي سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي اعلام شود.

اين جزييات هنوز مشخص نشده است. از سوي ديگر معلوم نيست آيا تامين تلکام به تنهايي کار اجراي اين پروژه عظيم را برعهده مي‌گيرد يا شريکي خارجي براي خود خواهد يافت و اگر چنين است، آن شريک خارجي کدام شرکت بوده و چه مشخصات فني و توانايي‌هايي دارد. آيا چيني‌ها علاوه بر وايمکس، بازار 3G ايران را نيز در دست مي‌گيرند؟

از سوي ديگر با توجه به انبوه لنگرها و کوسه‌هاي موجود در خليج فارس، اپراتور سوم چگونه مي‌تواند 11 ميليون مشترک ديتا جذب کرده و خدمات نسل 3 را ارايه دهد. هرچند پيش از برگزاري مزايده اپراتور سوم، سعيد مهديون -مجري مزايده- در کنفرانسي اعلام کرد محدوديت پهناي باند 128kb براي استفاده از اينترنت است و اپراتورها و مشترکان مي‌توانند با پهناي باندهاي بيشتر از شبکه ملي اينترنت يا اينترانت استفاده کنند.

مردان اپراتور سوم

موضوع جالبي که اين روزها در فضاي ارتباطات و فناوري اطلاعات ايران ديده مي‌شود، جابه‌جايي لحظه‌به‌لحظه چند مدير براي فرار از موانع قانوني است. تا چندي پيش، مظفر پوررنجبر،عضوء هيات مديره تامين تلکام  بود که درحال حاضر به هيات مديره شرکت ارتباطات سيار ايران کوچ کرده است. او زماني عضو هيات مديره ايرانسل نيز بود؛ اما اکنون براي جلوگيري از مشکلات احتمالي قانوني، در اپراتور اول به سر مي برد.

هيات مديره تامين تلکام پنج عضو ديگر دارد که از بررسي سوابق آن‌ها در اينترنت مي‌توان به نکات جالبي دست يافت.

تامين تلکام زير مجموعه شرکتي است به نام مديريت صنايع نوين تامين (شمص تامين) که اعضاي هيات مديره اين دوشرکت طبق اطلاعات موجود در سايت اين شرکت ها يکي هستند و تنها سمت‌ها تغيير کرده ‌است.

ذبيح ا... فيض آبادي ثاني: مديرعامل و عضو هيات مديره تامين تلکام؛ تا کم‌تر از دو سال پيش، قايم مقام وزير آموزش و پرورش وقت (علي‌رضا علي‌احمدي) در امور فناوري اطلاعات بود. او به‌عنوان نماينده شرکت سرمايه‌گذاري سامان فرهنگيان، در مجمع عادي دوره شش ماهه منتهي به 31 شهريور 387ٰ، به‌عنوان رييس مجمع شرکت ايران ارقام برگزيده شد. همان‌گونه که گفته شد فيض آبادي يکي از اعضاي هيات مديره شمص تامين است.

فرهاد زرگري: او مدرک دکتراي پزشکي و مديريت خود را از ايالات متحده اخذ کرده و پيش از اين رييس دفتر رسيدگي به اسناد پزشکي و مدير درمان استان گلستان، مديرکل پشتيباني و مديرکل امور بين الملل سازمان تامين اجتماعي بوده است. وي در سال 80 به‌عنوان مدير نمونه کشوري در بخش درمان سازمان تامين اجتماعي موفق به اخذ لوح تقدير از رياست جمهوري وقت شد. زرگري در زمان رياست داود مددي بر سازمان تامين اجتماعي، به‌عنوان مديرکل روابط عمومي اين سازمان منصوب شد. او مدتي مديرعامل شمص تامين و اکنون رييس و عضو هيات مديره اين شرکت است.

مهدي افراسيابي: در کارنامه افراسيابي، رياست هيات مديره سروش رسانه و رياست هيات مديره ITMC ديده مي‌شود.

ابوالحسن فيروزآبادي: او مديرعامل و نايب رييس هيات مديره شرکت شمص تامين است.

بابک ارشد: علاوه بر عضويت در هيات مديره شمص تامين، مديرعامل شرکت داتک وابسته به تامين تلکام است.

زماني‌که براي اولين بار تامين تلکام به‌عنوان برنده مزايده اپراتور سوم تلفن همراه ايران معرفي شد، سيد جهانگير آقازاده، مديرعامل اين شرکت بود که هم‌اکنون رييس هيات مديره داتک است.