عصر ارتباط 15 ساله شد
telegram asreertebat instagram asreertebat facebook asreertebat lenzor asreertebat twitter asreertebat cloob asreertebat dornian asreertebat aparat asreertebat

اولین و پر تیراژترین هفته نامه ICT در ایران

سربرگ

تلگرام ماند، کلش رفت

پازل پیچیده و ناهماهنگ فیلترینگ در ایران

  • کاوه درفشانی

  • 18 دی 1395

    تا قبل از تشکیل شورای‌عالی فضای مجازی بحث فیلترینگ یا مسدودسازی سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها به عهده کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه (کمیته فیلترینگ) بود. اما در دو سال اخیر شاهد نوعی تقسیم کار نانوشته بین شورای‌عالی فضای مجازی و کمیته فیلترینگ هستیم، البته این تمام ماجرا نیست و آنطور که پیداست اجرای مصوبات این کمیته به نوعی گزینشی شده است.  
    یکی از سوالاتی که در این زمینه مطرح می‌شود آن است که چطور فیلترینگ که گویا اجرای آن در اختیار شرکت ارتباطات زیرساخت (زیرمجموعه‌ وزارت ارتباطات) است به گفته دبیر کمیته فیلترینگ چهار ماه است که مصوبه فیلتر تلگرام را اجرا نمی‌کند، اما ایجاد محدودیت در بازی کلش‌آو‌کلنز را به اجرا می‌گذارد. جالب آنکه وزیر ارتباطات قول پیگیری این موضوع را داده و حتی از این بابت گلایه‌هایی را با شخص رییس‌جمهور مطرح کرده است.
    با توجه به این کشمکشها عملا مشخص نیست مسوولیت فیلترینگ، مسدود کردن و یا ایجاد محدودیت در اینترنت مشخصا با کدام نهاد یا نهادها است. نتیجه این امر آن است که وقتی سایت و یا بازی فیلتر شده و یا محدودیتی در دسترسی به آن به وجود میآید عملا مشخص نیست که مسوولیت ایجاد این محدودیت با چه کسی است.

    فیلترینگ تلگرام انجام نشد
    پازل پیچیده فرایند فیلترینگ در ایران از جایی آغاز شد که عبدالصمد خرم‌آبادی دبیر کارگروه تعیین محتوای مجرمانه اخیرا در اظهارنظری درباره فیلتر نشدن تلگرام گلایه‌هایی را مطرح کرده و گفته: "مشکل این است که الان تلگرام کلا قوانین جمهوری اسلامی را رعایت نمی‌کند. در کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه مصوب شد که اگر تلگرام مقررات جمهوری اسلامی را رعایت نکند ظرف یک ماه کلا بسته شود. ولی در حال حاضر این مصوبه اجرا نمی‌شود شاید حدود 4 ماه پیش بود که این تصمیم گرفته شد، با حضور اعضای دولت هم این تصمیم گرفته شد، ولی اجرا نشد."
    در پاسخ به این موضوع که چرا تلگرام فیلتر نمی‌شود وزیر ارتباطات اما مدعی است که تنها شورای‌عالی فضای مجازی می‌تواند درباره فعالیت تلگرام در ایران اعلام موضع کند.
    به این ترتیب باید گفت نظر شورای‌عالی فضای مجازی و وزیر ارتباطات در نقطه مقابل نظر و تفسیر خرم‌آبادی دبیر کارگروه تعیین محتوای مجرمانه قرار دارد و به طور روشن برای همه مشخص نیست که چه نهاد یا سازمانی برای قانونگذاری‌ در زمینه فیلترینگ در کشور مسوول است و اجازه صادر کردن دستور مسدودسازی و یا فیلترینگ سایت‌ها را به عهده دارد. لذا پرسشی که باقی می‌ماند این است که** اگر مسوول فیلتر تلگرام شورای‌عالی فضای مجازی است، پس چرا کمیته فیلترینگ آن هم با حضور اعضای دولتی در این خصوص مصوبه‌ای صادر کرده که 4 ماه است اجرا نمی‌شود و گله از این بابت برای چیست؟**

    فیلترینگ کلش‌آوکلنز انجام شد
    **مسوول تعیین و تصویب این امر که چه سایتهایی باید فیلتر شوند چه کمیته فیلترینگ باشد و چه شورای‌عالی فضای مجازی به نظر میرسد که مامور اجرای حکم شرکت ارتباطات زیرساخت است؛ حال سوال اینجاست که بر چه مبنایی یک بار در خصوص تلگرام مصوبه شورای‌عالی فضای مجازی مد نظر قرار می‌گیرد و بار دیگر در مورد بازی کلش گفته می‌شود که بر اساس مصوبه کمیته فیلترینگ اقدام به مسدودسازی این بازی شده است!**
    به هر روی آنطور که دبیر کمیته فیلترینگ گفته این کمیته با استناد به درخواستی که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشته پرونده مسدودسازی بازی کلش را در دستور کار خود قرار داده است. جالب آنکه وزیر ارتباطات که سازمان زیرمجموعه او مجری طرح است از این ماجرا ناراحت شده و حتی موضوع را با رییس‌جمهور مطرح کرده است که البته فعلا خروجی و نتیجه این اقدام وزیر مشخص نیست.
    به نظر می‌رسد اگر دولت می‌خواست مانع این کار شود می‌توانست مثل تلگرام پرونده این بازی را هم به شورای‌عالی فضای مجازی بکشاند و مانع فیلتر شدن یا ایجاد محدودیت برای آن شود که البته تاکنون این کار را انجام نداده است.

    پرسش‌ها و ناهماهنگی‌هایی که باقی ماند
    باتوجه به دوگانگی مراجع تصمیم‌گیر در خصوص فیلترینگ، پرسش‌های بی‌پاسخ زیادی مطرح می‌شود؛ از جمله این که کدام مصوبات کمیته فیلترینگ برای وزارت ارتباطات لازم‌الاجرا است؟ اگر پاسخ تمام مصوبات باشد پس آنطور که دبیر کمیته فیلترینگ می‌گوید، چرا 4 ماه است با وجود دستور این کمیته تلگرام فیلتر نشده است؟
    اما اگر دسته‌بندی خاصی وجود دارد و درباره برخی موضوعات می‌بایست کمیته فیلترینگ تصمیم‌گیری کند و درباره برخی موضوعات دیگر شورای‌عالی فضای مجازی نهاد تصمیم‌گیر است باید حد و مرز اختیارات هر یک از نهادها مشخص شده تا از به وجود آمدن ناهماهنگی و اختلاف نظر جلوگیری شود.
    نکته دیگر آنکه در خصوص فیلتر بازی کلش‌آوکلنز نیز شاهد نوعی ناهماهنگی و دوگانگی در نهاد درخواست‌کننده محدودیت در دسترسی به این بازی بودیم و در این خصوص رییس بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای که زیرمجموعه وزارت ارشاد است نسبت به این تصمیم اظهار بی‌اطلاعی و به نوعی مخالفت کرده، درحالیکه نماینده وزارت ارشاد خواستار اجرای محدودیت دسترسی بوده است.
    با توجه به مجموع شرایط حاضر و ناهماهنگی‌ها و اختلاف نظرها و شفاف نبودن حدود اختیارات و مسوولیت‌های هر یک از نهادهای تصمیم‌گیر و درگیر با فیلترینگ، به نظر می‌رسد کلاف سردرگم فیلترینگ در ایران شمایلی پیچیده‌تر پیدا کرده است.
    عصر ارتباط - اولین و پر تیراژ ترین هفته نامه ict کشور