telegram asreertebat instagram asreertebat facebook asreertebat lenzor asreertebat twitter asreertebat cloob asreertebat dornian asreertebat aparat asreertebat

اولین و پر تیراژترین هفته نامه ICT در ایران

سربرگ

در آغاز سال 2017؛ به حد اشباع در بازار مخابرات کشور رسیده‌ایم!

توسعه ارتباطات کشور ناعادلانه و ناپایدار صورت گرفته است

  • عباس پورخصالیان

  • 18 دی 1395

    این روزها اپراتورهای عمده مخابرات کشور با افت سرعت تقاضای جدید در بازار تلفن ثابت و همراه و فروش شارژکارت مواجهند و این افت سرعت تقاضای جدید به معنی رسیدن بازار به حد اشباع چگالی تلفنی خود، و ورود پیداکردن به teledensity saturation region است. اما چگونه می‌توان حد کنونی وضعیت اشباع چگالی تلفنی را ارتقا داد؟
    معنی چگالی تلفنی
    چگالی تلفنی ( معادل تله‌دنسیتی‌) شاخصی است ملی، که از فرمول و حاصل تقسیم زیر به دست می‌آید:
    * [(تعداد اشتراک تلفن ثابت) + (تعداد اشتراک تلفن همراه) x 100] تقسیم بر کل جمعیت کشور = چگالی تلفنی.
    به عبارت دیگر و ساده‌تر: میانگین ضریب نفوذ اشتراک تلفن ثابت + میانگین ضریب نفوذ اشتراک تلفن همراه مساوی است با چگالی تلفنی.
    این شاخص ملی جدید و نشانگر وضعیت بازار مخابرات کشور، نخست در کشورهایی (مثل هندوستان) تعریف شد که در آنها تعداد اشتراک تلفن ثابت کم، ناچیز و رو به کاهش بود، ولی تعداد اشتراک تلفن همراه‌شان عددی نسبتا قابل توجه و بزرگ!
    برای مثال، هم‌اکنون (در آغاز سال 2017) در هندوستان: تعداد اشتراک تلفن ثابت در حال کار، تنها برابر است با: 24.81 میلیون شماره؛ ولی تعداد اشتراک تلفن همراه این کشور بیش از 40 برابر تعداد اشتراک تلفن ثابتش است، یعنی: یک میلیارد و 33 میلیون و 200 هزار شماره همراه.
    بنابر آمار اتحادیه بین‌المللی مخابرات: چگالی تلفنی کشور هندوستان در حال حاضر برابر است با:  82.82 درصد و این به آن معنا است که در هر گروه یکصد نفره از مردم مقیم هندوستان، حدود 83 نفر دارای یک اشتراک تلفن (اعم از ثابت یا همراه) هستند.
    در ایران اما تعداد کنونی اشتراک تلفن ثابت برابر است با 30.810 میلیون شماره؛ و تعداد کنونی اشتراک تلفن همراه تمامي اپراتورهای موبایل کشور، مساوی است با 129.582 شماره. متناظر با این مقادیر، میانگین ضریب نفوذ اشتراک تلفن ثابت ایران (یعنی تعداد خط اصلی تلفن ثابت در هر یکصد نفر از جمعیت کشور) در حال حاضر: 5/38 اشتراک است، ولی میانگین ضریب نفوذ اشتراک تلفن همراه ما: 9/161 اشتراک است.
    در نتیجه: **چگالی تلفنی کل کشور در آغاز سال میلادی 2017: 200.4 (= 38.5 + 161.9) است.**
    اما آیا چگالی تلفنی هر استان کشور نیز 200.4 است؟
     پاسخ، منفی است. خیر! توسعه‌های مخابراتی در کشور، طی پنج برنامه توسعه گذشته اگر عادلانه صورت می‌گرفتند، اکنون باید در هر استان نیز دارای چنین دستاوردی می‌بودیم.
    چگالی تلفنی 200.4 برای کشور ایران و بخش مخابراتش، اگرچه افتخارآفرین است، اما تک‌تک استان‌های کشور، یا به این میزان چگالی تلفنی نرسیده‌اند یا از آن فراتر رفته‌اند! و در یک کلام: مقدار آن از استانی به استان دیگر، اختلافی فاحش دارد!
    در کشورهایی که اختلاف چگالی‌های تلفنی محلی‌شان نسبت به میانگین ملی، عددی نزدیک به صفر باشد یا به مرور زمان به طرف صفر (0) میل می‌کند، می‌توان گفت: ارتباطات در چنین کشوری، موزون رشد کرده و عدالت ارتباطی، دچار نوسان شدید نشده است.
    به عبارت دیگر: **به میزانی که تفاوت بین میانگین چگالی تلفنی کل کشور و چگالی‌های تلفنی استانی موجود است، توسعه ارتباطات کشور، ناموزون، ناعادلانه و ناپایدار صورت گرفته است. **
    پراکندگی مقدار چگالی تلفنی استان‌ها در پیرامون میانگین چگالی تلفنی کشوری
    خدمات ثابت و همراه، خدماتي مكمل و جايگزين هستند، لذا توزيع ضرايب نفوذ خدمات ثابت و همراه در استان‌های کشور مي‌تواند ملاكي براي درك توسعه همگون یا ناهمگون خدمات ثابت و همراه از استانی به استان دیگر تلقی شود. همان‌طور که نمودار نشان می‌دهد: هر استان چگالی تلفنی مربوط به خود را دارد و مقدار آن از میانگین ملی، بسیار متفاوت است.
    این ناهمگونی در توزیع چگالی تلفنی، نشان از نوعي تبعيض ارتباطي دارد که باید رفع شود، و زمانی رفع می‌شود که چگالی تلفنی هر استان با میانگین چگالی تلفنی کل کشور برابر باشد.
    نمودار ناهمگونی توسعه مخابرات به کمک شاخص ضریب نفوذ در 31 استان کشور
    جمع ضریب نفوذ همراه اول و ایرانسل
    ضریب نفوذ ثابت (درصد)

    در این نمودار، محور Xها، به مقدار ضریب نفوذ ثابت و محور Yها، به جمع ضریب نفوذ دو شرکت عمده ارتباطات همراه (همراه اول و ایرانسل) اختصاص دارد.
    برای درک وضعیت اسفناک کشور از لحاظ توسعه‌های ناهمگون، در این نمودار باید به این نکات توجه كرد:
    - 9درصد اشتراک همراه در کشور، از آن دو شرکت همراه اول و ایرانسل و پنج درصد بقيه، متعلق به چهار شرکت است: رایتل، تالیا، ارتباطات همراه اصفهان و منطقه کیش.
    - آمار مربوط به این نمودار از کتاب «اطلس ارتباطات» (شابک: 8- 48-6922-964-978 چاپخانه سازمان نقشه‌برداری کشور، صفحه 20) استخراج شده است.
    - توزیع ضریب نفوذ استان‌ها احتمالا طی سال 2017 و سال‌های آتی کم‌وبیش به همین شکل حفظ می‌شود.
    - استان سيستان و بلوچستان داراي پايین‌ترین ضریب نفوذ ثابت و همراه در کشور است.
    - چهار استان تهران، البرز، مازندران، سمنان و يزد نسبت به بقیه استان‌ها، بالاترین ضریب نفوذ ثابت و همراه در کشور را دارند.
    محاسبه حد اشباع تقاضا در بازار تلفن ثابت
    مابین اجرای برنامه سوم و چهارم، درخواست مجلس از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات این بود که با اجرای برنامه چهارم، تعداد اشتراک ثابت به حد اشباع تقاضا در بازار اشتراک تلفن‌های ثابت برسد، یعنی به تعداد نیمی از جمعیت کشور. درنتیجه، ضريب نفوذ تلفن ثابت در پایان برنامه چهارم باید به 50 درصد می‌رسید.
    12 سال پیش برنامه‌ریزی کردیم که در پایان برنامه چهارم توسعه، به این حد اشباع دست یابیم، در حالی که با گذشت این مدت‌زمان طولانی، **هنوز ضریب نفوذ تلفن ثابت کشور بین 30 درصد تا 40 درصد است و با برآوردن درخواست مجلس و رسیدن به حد 50 درصد، فاصله داریم و شاید هیچ‌وقت هم به آن نرسیم.**
    در ضمن، تقاضای تلفن‌های همگانی نیز جزو تقاضاهای بازار ثابت محاسبه می‌شود.
    لذا، با توجه به رشد جمعيت و عدم توسعه تلفن همگاني طي سال‌های اخير، ضريب نفوذ تلفن‌هاي همگاني نه‌تنها بالا نمی‌رود، بلکه مدام رو به كاهش دارد.
    شرکت‌های استانی مخابرات به دلیل گرانی توسعه دسترسی ثابت، بالفعل قادر نيستند حتی از شماره‌های منصوبه هنوز واگذار نشده و بالقوه آماده براي واگذاري، استفاده کنند و تقاضاي کساني را که ثبت‌نام کرده و هزينه‌هاي دايرکردن يک خط تلفن ثابت را از پیش‌پرداخت کرده‌اند، اجابت کنند.
    تعداد تقاضاهاي متوقف در صف انتظار براي دريافت اشتراک اتصال پرسرعت به اينترنت و علل ناتواني اجابت آنها از سوی شرکت‌های استانی، نيز از جمله مواردي است که آمار و اطلاعات آن در دست نيست زیرا اعلان نمی‌شود!
    محاسبه حد اشباع تقاضا در بازار تلفن همراه
    با در نظر گرفتن روند تاکنونی توسعه شبکه‌های تلفن همراه، حد اشباع تقاضا در بازار تلفن همراه کشور را من 138 میلیون اشتراک (اعم از پیش‌پرداختی و پس‌پرداختی) پیش‌بینی می‌کنم.
    **این به آن معنا است که حد اشباع چگالی تلفنی کل کشور تا سال‌های گذر سده (1399 تا 1401 هجری شمسی) در نهایت، عدد 204 خواهد بود.**
    بدیهی است اگر تفاوت‌ها و تبعیض‌های ارتباطی موجود در استان‌ها، از این طریق برطرف شوند که طرحی جامع برای یکسان‌سازی چگالی تلفنی استان‌های محروم با میانگین کنونی چگالی تلفنی کل کشور اجرا شود، حد اشباح چگالی تلفنی مذکور نیز به سمت عددی بزرگ‌تر از 204 میل خواهد کرد.


    اینجا محل تبلیغات شماست